Nhà phố chống nóng đang trở thành bài toán quan trọng của kiến trúc đô thị
Trong điều kiện khí hậu nóng ẩm, việc thiết kế một ngôi nhà đẹp nhưng vẫn thông thoáng, giảm hấp thụ nhiệt và hạn chế phụ thuộc quá nhiều vào điều hòa đang ngày càng được quan tâm. Đây không chỉ là câu chuyện về phong cách kiến trúc mà còn liên quan trực tiếp đến chất lượng môi trường sống, khả năng sử dụng năng lượng và sự thoải mái của người ở. Tháng 3/2026, một hội thảo khoa học do Trường Đại học Xây dựng Hà Nội phối hợp tổ chức đã tập trung vào chủ đề “Không gian sống vì sức khỏe – Giải pháp thông gió thông minh cho khí hậu nhiệt đới”, với sự tham gia của các chuyên gia, kiến trúc sư, kỹ sư và cơ quan quản lý. Điều này cho thấy thông gió trong công trình đang tiếp tục là vấn đề được ngành xây dựng quan tâm.
Không chỉ riêng thông gió, tháng 7/2026 Viện Vật liệu xây dựng cũng khởi động dự án nghiên cứu vật liệu làm mát bức xạ thụ động thích ứng với khí hậu nóng ẩm tại Đông Nam Á. Hướng nghiên cứu này phản ánh xu hướng rộng hơn của ngành xây dựng: công trình tương lai không chỉ giải quyết nhiệt bằng thiết bị cơ điện mà còn cần khai thác kiến trúc, vật liệu và bề mặt công trình để giảm tác động của nhiệt ngay từ đầu.
Từ “đóng kín và bật điều hòa” đến thiết kế thụ động
Một trong những thay đổi dễ nhận thấy của kiến trúc nhà ở hiện đại là tư duy thiết kế thụ động. Thay vì coi điều hòa là giải pháp duy nhất, kiến trúc sư có thể kết hợp hướng nhà, khoảng lùi, mái che, cây xanh, giếng trời, cửa mở đối lưu và lớp mặt đứng thứ hai để kiểm soát ánh nắng cũng như luồng không khí. Với nhà phố có mặt tiền hẹp và chiều sâu lớn, việc tổ chức khoảng thông tầng hoặc lớp vỏ có khả năng lấy gió, lọc nắng càng có ý nghĩa.
Trong hệ giải pháp này, gạch thông gió đang được quan tâm trở lại. Khác với một bức tường kín hoàn toàn, gạch thông gió tạo ra các khoảng rỗng giúp ánh sáng và không khí đi qua ở mức độ nhất định, đồng thời có thể tạo lớp đệm phía ngoài công trình. Khi bố trí đúng hướng và được tính toán phù hợp với tổng thể kiến trúc, lớp gạch này có thể hỗ trợ che bớt bức xạ trực tiếp lên cửa kính hoặc tường phía trong, tạo sự riêng tư mà không làm mặt tiền trở nên nặng nề.
Điều cần lưu ý là gạch thông gió không nên được hiểu đơn giản là một vật liệu “tự làm mát ngôi nhà”. Hiệu quả phụ thuộc vào hướng nắng, vị trí ô thoáng, khoảng cách giữa các lớp mặt đứng, luồng gió tự nhiên và toàn bộ giải pháp thiết kế công trình. Vì vậy, thay vì lựa chọn mẫu gạch chỉ dựa vào hình thức, kiến trúc sư và gia chủ nên xem gạch thông gió như một thành phần của hệ mặt đứng.
Gạch thông gió còn là công cụ tạo hình cho mặt tiền
Lý do gạch thông gió phù hợp với kiến trúc hiện đại không chỉ nằm ở công năng. Khi ánh nắng thay đổi trong ngày, hệ lỗ rỗng trên viên gạch tạo nên những vùng sáng – tối khác nhau trên bề mặt. Một mặt tiền tưởng như cố định vì thế lại thay đổi theo thời gian, tạo nên chiều sâu mà những mảng tường phẳng khó đạt được.
Đây cũng là lý do gạch thông gió được ứng dụng linh hoạt tại nhà ở, biệt thự, quán café, nhà hàng, resort hoặc các công trình thương mại. Kiến trúc sư có thể sử dụng một loại module duy nhất để tạo bề mặt đồng nhất hoặc phối hợp nhiều hình thức sắp xếp để tạo nhịp điệu riêng cho công trình. Trên Cemdecor, gạch thông gió hiện là một trong những nhóm sản phẩm chính bên cạnh gạch bê tông 3D và Terrazzo.
Xu hướng nhà chống nóng sẽ không dừng ở một loại vật liệu
Trong năm 2026 và những năm tiếp theo, “nhà chống nóng” nhiều khả năng sẽ được nhìn nhận theo hướng toàn diện hơn: giảm nhiệt từ mái, kiểm soát mặt đứng, tăng thông gió, tận dụng cây xanh, sử dụng vật liệu phù hợp và tối ưu hệ thống điều hòa. Chính vì vậy, người xây nhà không nên tìm kiếm một vật liệu duy nhất để giải quyết toàn bộ bài toán mà cần phối hợp nhiều giải pháp ngay từ giai đoạn thiết kế.
Đối với mặt tiền, ban công, giếng trời hoặc những khu vực cần cân bằng giữa sự thông thoáng và tính riêng tư, gạch thông gió bê tông là một lựa chọn đáng cân nhắc. Giá trị của vật liệu này nằm ở khả năng tham gia đồng thời vào công năng và hình thức kiến trúc: vừa tạo lớp bề mặt có chiều sâu, vừa giúp kiến trúc sư tổ chức ánh sáng và khoảng mở theo ý đồ thiết kế. Đó cũng là lý do những vật liệu tưởng như quen thuộc đang được khai thác lại theo một ngôn ngữ hiện đại hơn trong kiến trúc nhiệt đới.
